« Terug

Hogeschool Utrecht

Leertraject BDB/BKE

Beschrijving leertraject Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid (BDB), inclusief de Basis Kwalificatie Examinering (BKE)

aansluiting BDB (inclusief BKE) op onderwijs- en personeelsbeleid
- opzet BDB-traject (inclusief BKE)
toetsing en beoordeling van de BDB (inclusief BKE)

Aansluiting BDB (inclusief BKE) op onderwijs- en personeelsbeleid

 

Doelgroep/toelatingseisen

Iedere nieuwe docent wordt bij indiensttreding aangemeld voor een introductie op het BDB-traject. Dit is ingebed in het introductieprogramma voor nieuwe medewerkers bij HU (https://husite.nl/nieuwemedewerker). 

Om voor een vaste aanstelling in aanmerking te komen moet een docent ten minste één van drie onderdelen van de BDB hebben afgerond. Het BDB-traject bestaat uit drie onderdelen: Onderwijs Uitvoeren, Onderwijs Ontwerpen en Onderwijs Beoordelen/BKE. De optimale start voor nieuwe hbo-docenten bij HU is het onderdeel Onderwijs Uitvoeren (alhoewel veel opleidingen ook aansturen op direct deelnemen aan het onderdeel Beoordelen/BKE). 

Beleid ten aanzien van zittende docenten
Docenten geboren voor 1 oktober 1954 zijn niet verplicht om hun didactische bekwaamheid aan te tonen. Docenten met een aanstelling < 0,2 fte zijn niet verplicht hun didactische bekwaamheid aan te tonen voor de  BDB-onderdelen Onderwijs Ontwerpen en Onderwijs Uitvoeren. Certificering van het BDB-onderdeel Onderwijs Beoordelen (BKE) is verplicht voor alle docenten van de hogeschool (geboren na 1 oktober 1954). 

Leerwegen en assessments
De hogeschool maakt in het BDB-traject onderscheid tussen leerwegen van deelnemende docenten en (afrondende) assessments. Een deelnemende docent kan kiezen uit verschillende leerwegen, zoals:

  • een voorgestructureerde, geprogrammeerde leerweg: leren onder begeleiding van een EdH-docentopleider in een cursus
  • een praktijkleerweg: leren samen met een opleidingsteam op de werkplek onder begeleiding van een EdH-docentopleider (werkplekleren)
  • een community-leerweg: leren  in een community rond een bepaald onderwerp (bv. Honours onderwijs) onder begeleiding van een EdH-docentopleider
  • een zelfstandige leerweg: leren zonder begeleiding door EdH-docentopleiders. 

Een docent stemt in overleg met zijn/haar leidinggevende af dat ofwel door middel van het BDB-traject of anderszins de didactische basisbekwaamheid wordt aangetoond. In het HU - HRM-beleid is vastgelegd dat alle docenten hun didactische basisbekwaamheid dienen aan te tonen vóór 1 januari 2021. 

Didactische opleidingen/cursussen die eerder succesvol met een diploma/certificaat zijn afgerond door een HU-docent, kunnen leiden tot een vrijstelling (via de Certificeringscommissie). 

Didactische bekwaamheid

De hogeschool hanteert criteria om de didactische basisbekwaamheid van nieuwe en zittende docenten vast te stellen. De Certificeringscommissie van het EdH onderhoudt een lijst van diploma's/certificaten van (didactische) opleidingen/trainingen, op basis waarvan een vrijstelling kan worden aangevraagd. Deze lijst wordt regelmatig bijgesteld. Bij de beslissing om een vrijstelling te verlenen worden de inhoud, de context van het hoger beroepsonderwijs en de actualiteitswaarde van de betreffende opleiding/training meegewogen.

Tussen de hogescholen is afgesproken elkaars BDB-certificaten te erkennen. Intussen heeft deze erkenning een aantal keren plaatsgevonden.  

Voor het BDB-traject is HU verbonden aan de landelijke Community of Practice BDB/SDB. Hiernaast is HU verbonden voor het BDB-onderdeel Onderwijs Beoordelen (BKE) aan een netwerk BKE/SKE van samenwerkende hogescholen. In alle HU-docentfunctieomschrijvingen is didactische bekwaamheid expliciet in taken benoemd. Op grond van het HU - HRM-beleid dienen ook onderzoekers voor 1 januari 2021 hun didactische basisbekwaamheid aan te tonen. 

Intake

Nadat een docent zich heeft aangemeld voor het BDB-traject, volgt een intake waarin met die docent wordt besproken met welk BDB-onderdeel het beste kan worden gestart en vervolgens welke leerweg het beste past.  

Docenten die de zelfstandige leerweg kiezen, ontvangen instructie over de assessmentprocedure, krijgen toegang tot de digitale leeromgeving en kunnen zich inschrijven voor feedbacksessies. Een intake voor een assessment bestaat uit een toelichting en de gelegenheid tot het stellen van vragen.
Alle docenten, die zich hebben aangemeld voor een onderdeel van het BDB-traject krijgen ongeacht het type leerweg toegang tot de digitale leeromgeving. 

Een docent kan op grond van zijn didactische ervaring in het hoger beroepsonderwijs een ontwikkelingsgericht advies krijgen om zich (verder) te bekwamen op senior-niveau. Het SDB-traject (Seniorkwalificatie Didactische Bekwaamheid) bestaat uit dezelfde drie onderdelen: 1. Onderwijs Ontwerpen, 2. Onderwijs Uitvoeren en 3. Onderwijs Beoordelen (SKE). 

Docenten kunnen zich vervolgens ook bekwamen op expert-niveau in de  NVAO-geaccrediteerde Masteropleiding Expertdocent Beroepsonderwijs (MEB). Deze masteropleiding is speciaal bedoeld voor docenten in het  beroepsonderwijs en wordt uitgevoerd in een samenwerkingsverband tussen Hogeschool Windesheim en Hogeschool Utrecht. 

Maatwerk

Het BDB-traject is gericht op didactische vraagstukken in de eigen HU-onderwijspraktijk van een hbo-docent. Deze vraagstukken staan centraal in het traject: werkplekleren speelt hierbij een belangrijke rol. Het traject kan op maat worden gemaakt voor en door deelnemende docenten(teams) (zie ook 'een praktijkleerweg'). Het (afrondende) assessment is voor alle deelnemende docenten aan een BDB-onderdeel identiek, ongeacht de gekozen leerweg (Leerweg Onafhankelijke Toetsing, LOT). Uiteindelijk dienen alle docenten in HU aan dezelfde eisen t.a.v. de didactische basisbekwaamheid te voldoen.

Anderstaligheid

Vanaf het studiejaar 2015-2016 worden alle onderdelen van het BDB-traject, inclusief de introductie BDB, ook in het Engels aangeboden. 

 

Opzet BDB-traject (inclusief BKE)

 

Organisatie

  • Het BDB-traject wordt ontwikkeld, uitgevoerd en geëvalueerd door een interne partij, een opleidingscentrum voor HU-docenten: het HU-Expertisecentrum docent HBO (EdH).
  • Eén van de instituutsdirecteuren van HU heeft het Expertisecentrum docent HBO in portefeuille en is eindverantwoordelijk voor het gehele BDB-traject.
  • De manager van het Expertisecentrum docent HBO is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken van het EdH, inclusief de organisatie van het BDB-traject. 
  • Aan het EdH zijn docent-opleiders verbonden, werkzaam bij Instituten en/of Kenniscentra van HU. Enkele docent-opleiders hebben naast HU een andere werkgever. 

Leerdoelen/bekwaamheid

Het BDB-traject is afgestemd op de landelijke afspraken met betrekking tot de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid (BDB) , zoals vastgelegd in het Protocol inzake wederzijdse erkenning Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid van de Vereniging Hogescholen. Het protocol heeft als uitgangspunt gediend voor een kader, op basis waarvan het HU BDB-traject is ontworpen. Daarnaast is ook het geaccrediteerde beroeps- en opleidingsprofiel van de Masteropleiding Expertdocent Beroepsonderwijs van HU i.s.m. Windesheim gebruikt om een doorlopende professionele ontwikkelingslijn van basis- naar senior- en expert-niveau te ontwerpen.  

Programma

  • Het programma betreft de volgende onderdelen: Onderwijs Ontwerpen, Onderwijs Uitvoeren en Onderwijs Beoordelen (BKE). 
  • De BDB-onderdelen zijn niet volgtijdelijk geprogrammeerd. Docenten die nieuw zijn in HU wordt geadviseerd om na de introductie HBO-docent, met het BDB-onderdeel Onderwijs Uitvoeren te beginnen.
  • Het programma van het BDB-traject is per BDB-onderdeel 'blended' ingericht en bestaat uit een combinatie van face-to-face interactie, werkplekleren, zelfstandig leren en online begeleiding (zie ook 'leerwegen'). 
  • Het programma sluit aan bij de onderwijsvisie van HU (‘Onze Wereld van Morgen’) en het door het EdH ontwikkelde beroepsprofiel HBO-docent. 
  • De begeleiding in het programma wordt verzorgd door een docent-opleider in face-to-face bijeenkomsten en in een digitale leer-werkomgeving. 

Duur en omvang

De geprogrammeerde leerweg van elk BDB-onderdeel heeft een doorlooptijd van circa 10 - 12 weken (ongeveer 1 periode). De doorlooptijd van de andere typen leerwegen wordt in overleg met de deelnemende docent(en)(team) bepaald.
Het BDB-traject heeft een (gemiddelde) studiebelasting van circa 300 uren.

Cursusmateriaal

De inhoud en het materiaal van de BDB-onderdelen is ontwikkeld in overleg met het lectoraat Beroepsonderwijs en de andere relevante lectoraten van het Kenniscentrum Leren en Innoveren (waaronder het Lectoraat Methodologie van Praktijkgericht Onderzoek). Ook is het werkveld (hbo-opleidingen en professionals uit de hbo-sector) actief betrokken. De lector Beroepsonderwijs (tevens directeur van het Kenniscentrum Leren en Innoveren) is dragend lector van het Expertisecentrum docent HBO en draagt zorg voor de kwaliteit van de inhoud.

 

Toetsing en beoordeling van de BDB (inclusief BKE)

 

Toetsing en beoordeling

De didactische basisbekwaamheid van een docent wordt in drie assessments summatief beoordeeld (elk BDB-onderdeel wordt afgesloten met een assessment). De summatieve beoordeling vindt plaats op basis van een door de docent aangeleverd dossier bestaand uit relevante beroepsproducten en een Criterium Gericht Interview (CGI). 

Voor de summatieve beoordeling van de BDB-onderdelen Onderwijs Ontwerpen en Onderwijs Uitvoeren kan een docent ervoor kiezen een gecombineerd assessment te doen: betreffende beide onderdelen levert de docent dan één dossier aan en vindt er één CGI plaats. Gewerkt wordt aan één (integraal) assessment voor het gehele BDB-traject. 

De assessments worden uitgevoerd door docent-opleiders, die door de Certificeringscommissie tot examinator zijn benoemd. De docent-opleiders dienen een assessorentraining te volgen om assessor te kunnen zijn/blijven.    

Certificering

Bij succesvolle afronding van een onderdeel van het BDB-traject ontvangt de docent een certificaat voor dat onderdeel. Bij het verkrijgen van een vrijstelling wordt geen certificaat verstrekt. Het BDB-certificaat wordt afgegeven door de Certificeringscommissie en de manager van het EdH.

Keurmerk

Het Expertisecentrum docent HBO is sinds januari 2018 in het bezit van het Hobéon Keurmerk voor Kwaliteit (HKK) met de volgende scope: ‘Het Expertisecentrum docent HBO van Hogeschool Utrecht voorziet in deugdelijke leertrajecten voor en assessments van hogeschooldocenten op het gebied van didactische bekwaamheid, op basis van een doeltreffende kwaliteitszorg’. 
Het HKK is ontwikkeld als een vorm van certificering voor organisaties die hun kwaliteit zichtbaar willen maken en zich verder willen ontwikkelen. 

 

Meer informatie

Aart van Bruggen
manager expertisecentrum docent hbo
  aart.vanbruggen@hu.nl
 

terug naar de lijst met hogescholen

Bijgewerkt april 2018

Zestor, arbeidsmarkt- en opleidingfonds hbo is opgericht door partijen bij de cao-hbo: