Lerende netwerken

Eén van de activiteiten om te komen tot verdere intensivering van de professionele ruimte op de hogescholen, is het verdiepen van thema’s in lerende netwerken. Het organiseren van Lerende Netwerken was één van de ondersteuningsactiviteiten van Zestor om de dialoog over professionele ruimte binnen en tussen hogescholen te stimuleren. Hieronder is een korte samenvatting opgenomen van de ervaringen met de lerende netwerken die door Zestor zijn georganiseerd. In het studiejaar 2011-2012 zijn (voorlopig) de laatste Lerende Netwerken georganiseerd. Momenteel worden er geen nieuwe Lerende Netwerken meer gepland. 

Lerende netwerken: vervolg op pilot
Als vervolg op de geslaagde ‘Pilot Lerende Netwerken’ (2010-2011), zijn er in het studiejaar 2011-2012 twee Lerende Netwerken ingericht rondom de thema’s ‘persoonlijk leiderschap en kwaliteit van onderwijs’ en ‘de docent en zijn professie’.

Persoonlijk leiderschap en kwaliteit van onderwijs
Het lerend netwerk Persoonlijk leiderschap en kwaliteit van onderwijs raakt aan het thema ‘kwaliteit als opdracht’. Het gaat hierbij om verantwoordelijkheid, taakopvatting, werkdruk, invloed van de context versus eigen invloed. Kwaliteit van onderwijs staat hoog op de agenda. Als kritieke factor wordt vaak de organisatiecontext genoemd: hoe verhoudt zich dat tot het eigen perfectionisme en verantwoordelijkheidsgevoel van de docent richting studenten? Welke kwaliteit wil je als docent leveren en hoe ‘organiseer’ je kwaliteit op een gezonde manier?

De docent en zijn professie
Het lerend netwerk De docent en zijn professie raakt de professionaliteit van de docent en de eisen die de organisatie stelt aan de kwaliteit van docenten (masteropleiding, basiskwalificaties, didactische vaardigheden etc.). Welke visie heeft de docent op zijn eigen professie en het verwerven en onderhouden van de benodigde competenties. In hoeverre is er sprake van actieve loopbaanplanning en in hoeverre bepaal je zelf en/ of met het team wat er aan professionalisering nodig is?

Van elk netwerk zijn er volgens plan drie bijeenkomsten georganiseerd, met als belangrijk doel, vorm te geven aan de eigen professionele ontwikkeling en om initiatieven te ontplooien rondom het thema op de eigen hogeschool.

Elk netwerk bleek een bepaald type docent aan te trekken. De groep die intekende op Leiderschap en kwaliteit van onderwijs, was een breed geïnteresseerde groep docenten met een grote professionele verantwoordelijkheid, die bezig waren met een opdracht binnen hun hogeschool over professionele ruimte. De docenten wilden in het kader van het eigen project nadenken over het vak en de opleiding. Het ging om mensen die graag hun vleugels willen uitslaan, ideeën hebben, verantwoordelijkheid nemen en breder willen kijken. 

De deelnemers aan het netwerk De docent en zijn professie hadden een andere insteek, namelijk hun docentschap en hun passie voor het vak. Docenten wilden hun eigenheid bewaren en ruimte en vrijheid creëren. De deelnemers herkenden elkaar in hun passie voor onderwijs, (hogeschoolbrede) vraagstukken en leerwensen. Voor deze groep waren drie bijeenkomsten te weinig. Docenten hadden een eigen project dat stevig werd neergezet in de eerste bijeenkomst. Men wilde de ervaring met van het proces daarna graag met elkaar uitwisselen in een klankbordgroep. 

Dat deelnemers van verschillende hogescholen meededen, werd als positief ervaren. De context van de afzonderlijke hogescholen is anders en dat is boeiend. Tijdens de bijeenkomsten stelden de docenten zich open en kwetsbaar op en ze waren erg geneigd om (kennis/ ervaringen) te delen. Het feit dat ze elkaar niet kenden, hielp daarbij. Docenten gaven aan dat intervisie op de eigen hogeschool vaak moeizaam van de grond komt en regelmatig sneuvelt in de hectiek van de dag, terwijl docenten het wel prettig vinden als ze met elkaar kunnen sparren. 

Is het initiatief van de lerende netwerken een manier om een bijdrage te leveren aan de professionele ruimte? De deelnemers gaven aan, dat dit voor hen wel het geval was. Er werd gediscussieerd over de moeite die het kost om docenten bij elkaar te krijgen of te interesseren voor een lerend netwerk. Dat roept de vraag op over de betekenis op grotere schaal. ‘Het zou zo mooi zijn als er een olievlekwerking vanuit gaat’, aldus één van de deelnemers.

De ervaringen uit de lerende netwerken zijn meegenomen in de opzet van de landelijke Dag van de Professionele ruimte, die plaatsvond in november 2012. Enkele docenten en begeleiders van de netwerken hebben een bijdrage geleverd aan deze bijeenkomst.

Pilot Lerende Netwerken

In het schooljaar 2010-2011 heeft Zestor een landelijke pilot uitgevoerd met lerende netwerken. De landelijke pilot bestond uit twee verschillende lerende netwerken:

  1. Pilot lerend netwerk ‘Inspirerend docentschap’
    met als trekker: Edith Roefs, docente en onderzoekster bij Hogeschool Windesheim
  2. Pilot lerend netwerk ‘Werken in teams in combinatie met het thema Zeggenschap’
    met als trekker Jack Theunisz, projectleider professionele ruimte bij Hogeschool Zuyd

 

Handreiking Lerende netwerken

Tijdens de pilot hebben de deelnemende docenten kunnen ervaren hoe deze netwerkvorm kan bijdragen aan het verhelderen en concretiseren van professionele ruimte. De resultaten zijn samengevat in een handreiking, die hogescholen en docenten ondersteuning kan bieden wanneer zij zelf lerende netwerken willen opzetten.

Download (PDF-bestand, 0,28 MB)

Evaluatieverslag ‘Van vonk naar vuurtje’

Voor de ervaringen en valkuilen bij het opzetten van Lerende netwerken, lees het evaluatieverslag pilot Lerende Netwerken Professionele Ruimte: Van vonk naar vuurtje. Deze evaluatie geeft een beschrijving van de inrichting van de pilot en van het procesmatige verloop ervan.

Download (PDF-bestand, 0,2 MB)

Edith Roefs: 'Het vuurtje is zo aangewakkerd'

Eindelijk weer eens goed over mijn vak gepraat!’ Deze opmerking trof Edith Roefs in het hart. De opmerking kwam van één van de deelnemers van het Lerend netwerk Inspirerend docentschap. Roefs was trekker van dit netwerk.

Lees hier het volledige interview met Edith Roefs

Share | PrintRSS