Inspirerend leiderschap
Er zijn boekenkasten vol geschreven over de definitie van leiderschap. Als je het woord googelt, krijg je in een kwartseconde 3,5 miljoen resultaten. Wat is waardevol, inspirerend leiderschap? Tijdens de Dag van de Kennisuitwisseling delen professionals van binnen en buiten het onderwijs hun inzichten. Een dag vol interessante sprekers en veelzijdige workshops, die positief werd ontvangen. Deelnemers beoordeelden de dag gemiddeld met een acht!
Menno Lanting – Strategie, innovatie en leiderschap
Menno Lanting, schrijver van het managementboek Iedereen CEO, zoekt zijn inspiratie zowel in reizen door Afrika als in zijn nabije omgeving. Bijvoorbeeld bij zijn elfjarige neefje Casper, die urenlang in teamverband met jongetjes over de hele wereld FIFA 2010 speelt, tot afgrijzen van zijn moeder. Lanting: “Als hij later gaat werken, wat betekent leiderschap dan voor hem?”
Kennis delen
Casper is een digital native, geboren na 1985. Anders dan de digital immigrants en digital dinosaurs is hij opgegroeid in een wereld waarin internet vanzelfsprekend is. Samen online communiceren en problemen oplossen is een dagelijkse bezigheid. Lanting: “We leven in een netwerktijdperk. In de nabije toekomst gaan individuen de macht overnemen van organisaties. De noodzaak om ons te verbinden met de buitenwereld wordt steeds groter. Dat is interessant, want veel organisaties zijn nog erg in zichzelf gekeerd. Ik kom bij organisaties waar de kennis over de plinten klotst, maar niet wordt gedeeld. Om het in onderwijstermen te stellen: je kunt nog zo’n goede docent of lector zijn, als je je kennis binnen vier muren houdt, voeg je weinig toe. Terwijl er zo veel mogelijkheden zijn om kennis vrij te maken.”
Hero’s vs. hippo’s
Lanting schetst een hedendaagse tegenstelling: de behoefte om technologie te gebruiken en kennis te delen groeit, maar het management heeft vaak een kennisachterstand. “Steeds meer mensen zetten technologie in om hun sociale netwerk te ondersteunen en om zaken – in het informele circuit – sneller te regelen. Dit zijn de highly empowered resourceful operatives (hero’s). Maar tegelijkertijd geeft 70% van deze kenniswerkers aan dat ze thuis over betere technologie en snellere verbindingen beschikken dan op hun werk.” De hero’s mogen dan in opkomst zijn, in veel organisaties waar Lanting komt, maken de hippo’s nog de dienst uit. “De highest paid person’s opinion. De hiërarchie. Veel bazen doen nog buitengewoon geringschattend over technologische ontwikkelingen. Social media? Dat doe je maar in je eigen tijd! Maar dat zeiden we vijf à tien jaar geleden ook over internetgebruik op het werk.”
Ctrl of Shift?
Lanting: “Volgend jaar zijn er wereldwijd meer smartphones met internet dan desktops of laptops. Veel bedrijven zijn hier echter nog niet klaar voor. We zijn de 21e eeuw ingegaan met organisatievormen uit de 20e eeuw en leiderschapsprincipes die nog stammen uit de 19e eeuw.”
Gekozen, transparante leiders
Hbo-bestuurders zouden digitale vaardigheden moeten stimuleren, vindt Lanting. Verder dwingt de opmars van social media en andere toepassingen ook tot meer transparantie, voorspelt hij. “Evaluatieformulieren worden in feite overbodig. Zodra ik mijn presentatie heb gegeven, heb ik mijn feedback al binnen via Twitter. We geven steeds vaker instant feedback. Zie de opkomst van beoordelingssites als IENS, SpecialBite, Booking.com of Kieskeurig.nl. Er zijn zelfs al sites waar je je huisarts kunt beoordelen. In Amerika is ‘Rate my professor’ al heel gewoon. Onder invloed van digitalisering zullen managers of leiders steeds meer gekozen worden. Het wordt steeds zichtbaarder wat mensen toevoegen. Ook wat de toegevoegde waarde van leiders is en wie je wilt volgen. Het is misschien eng, maar dit proces is nauwelijks te stoppen.”
Awraham Soetendorp – Authentiek leiderschap
Rabbijn Awraham Shalom Soetendorp nodigt de deelnemers uit in de ruimte achter De Glazen Zaal, het oude gedeelte van de voormalige Portugese Synagoge uit 1726. In 2008 nam hij er afscheid als rabbijn van de Liberaal-Joodse Gemeente van Den Haag. Bewogen en openhartig vertelt hij over zijn eigen “minitocht naar leiderschap”, zoals hij het zelf bescheiden noemt. “Ware leiders kiezen vanuit het hart.” Een indrukwekkend verhaal over authentiek leiderschap, compassie, vertrouwen en samenwerking.
Leiden en geleid worden
Aan de hand van zeer persoonlijke ervaringen vertelt Soetendorp verder. Over leiden en geleid worden. “In 1968 was ik 25 jaar en werd ik hier op een augustusdag binnengeleid door mijn vader. De joodse gemeenschap in Nederland was klein en breekbaar. Ik had aanbiedingen uit Amerika en Londen. Ik keek rond en moest mijn ogen sluiten voor het stof en de dorheid. Vervolgens hoorde ik mijn vader zeggen: Jongen, dit is waarschijnlijk de mooiste synagoge van de wereld. Ik dacht: hij ziet iets wat ik niet zie. En op datzelfde moment hoorde ik gefladder. Ik keek op: er kwam een vogel tevoorschijn, die zijn nest hier had gebouwd in de synagoge, die immers verlaten was. Direct herkende ik de symboliek, want in de joodse traditie wordt de vogel voorgesteld als de verbeelding van de niet af te beelden god. En ik voelde: dit is de plek. Hoe vaak ik het ook vertel, ik begrijp het nog steeds niet helemaal.”
Echte leiders weten: ieder mens telt
Een paar jaar later volgde een moeilijke periode, toen binnen het bestuur hoofdelijk moest worden gestemd over het voortbestaan van de synagoge. Door een verschil van één stem werd het gebouw gered voor sluiting en een andere, ongewisse bestemming. Soetendorp: “Vanuit het oogpunt van leiderschap is dat voor mij altijd een basisprincipe gebleven: iedere stem telt. Ieder mens telt.”
Hoop geven
Heel zijn leven al bezoekt Soetendorp middelbare scholen om over de oorlog te vertellen en het belang van tolerantie bij leerlingen te onderstrepen. Het klaslokaal is een biotoop die hem past. “Ik heb altijd inspiratie geput uit leerlingen en leraren.” Soetendorp is een van de initiatiefnemers van de jaarlijkse Dag van Respect op basisscholen. Vorig jaar namen drieduizend scholen deel. “Aan het eind van de dag geven we de kinderen buttons, die ze aan iemand kunnen geven die ze speciaal waarderen en respecteren. Een klein meisje kwam verlegen op me af. Ik geef de button aan u, omdat u mij vandaag hoop heeft gegeven, zei ze. Begrijp me niet verkeerd, het gaat niet om mij. Het gaat om leiderschap. Leiderschap in de diepste zin is in staat om hoop te geven. Door ons hart te openen geven we de ander de mogelijkheid zijn of haar hart ook te openen. Dan komt een groot reservoir aan competenties en talenten vrij. Wanneer je hart opengaat, is niets onmogelijk.”
Workshops
Tijdens een aantal workshopsessies konden de deelnemers hun kennis over diverse aspecten van leiderschap verder verdiepen en hun ervaringen delen:
Parallelsessie I
Parallelsessie II
- Leidinggeven aan diversiteit
- Onderzoek naar vergrijzing, verzuring en het lerend houden van docenten
- Van medewerkertevredenheid naar studentgerichtheid
Parallelsessie III
- Welke inspiratie haal je uit een levensfase?
- Trading Places
- Wat betekent de markt van ‘leven lang leren’ voor het hbo?
