Sadik Harchaoui is voorzitter van de Raad van Bestuur van FORUM, het landelijke expertisecentrum op het gebied van multiculturele ontwikkeling. In de visie van FORUM hebben allochtone en autochtone burgers samen de verantwoordelijkheid voor de multiculturele samenleving: gedeeld burgerschap. Met als uiteindelijk doel een samenleving waarin mensen niet naast maar mét elkaar samenleven en waaraan iedereen – ongeacht religie, sekse, huidskleur, politieke of seksuele voorkeur – kan meedoen. Naast zijn werk bij FORUM heeft Sadik Harchaoui zitting in verschillende besturen en adviescommissies, waaronder het Comité van Aanbeveling voor het actieplan (H)erkend MultiTalent. “De start van de dialoog, waarna er snel iets moet gebéuren.”
Niet wenselijk, maar noodzakelijk
“Het doel van het actieplan (H)erkend MultiTalent is dat het personeelsbestand binnen het hbo meer een afspiegeling wordt van de studentenpopulatie en de maatschappij. Die afspiegelingsgedachte, daar ben ik geen aanhanger van. Die is veel te vrijblijvend. Alsof diversiteit alleen maar wenselijk is. Maar diversiteit is bittere noodzaak – demografisch, economisch en sociaal. Nederland vergrijst. Dat betekent, ook voor het onderwijs, een steeds grotere vervangingsvraag. Allochtone medewerkers zijn niet nodig voor de ‘afspiegeling’. Ze zijn simpelweg nodig vanwege tekorten. Daarnaast betekent een divers personeelsbeleid dat je meer doelgroepen kunt bereiken, meer netwerken creëert én de keuze hebt uit een grotere groep talenten. Het is toch zonde om talent zomaar verloren te laten gaan?”
Van dialoog naar harde afspraken
“Van het rapport ’Opleiden in een multiculturele samenleving’, dat Zestor in 2006 heeft uitgebracht, ben ik behoorlijk geschrokken. De Nederlandse hbo’s doen té weinig aan diversiteit. (H)erkend MultiTalent is een start van de dialoog. Maar vervolgens moeten er snel harde afspraken worden gemaakt, op een breed gedragen agenda. Daar ligt een belangrijke taak voor de HBO-raad en Zestor, maar vooral voor de colleges van bestuur van de hbo’s. Daar is noeste arbeid en engagement voor nodig. En lef, want het zal op weerstand stuiten binnen de organisatie. Veranderingsprocessen stuiten altíjd op weerstand. Bovendien gaat het om professionaliteit en dat ligt gevoelig. Maar er móet hard en concreet gewerkt worden aan meer diversiteit, anders creëer je risico’s voor de toekomst.”
Divers engagement
“Studenten willen goed onderwijs en werken aan hun toekomst. Daarvoor zijn goede docenten met inlevingsvermogen nodig, die de studenten kunnen ondersteunen, stimuleren en engageren. In deze ‘diverse’ maatschappij, met een diverse studentenpopulatie, vraagt dat om een divers team, met divers engagement. Dan is de kans het grootst op een goede klik met de studenten en de beste aanpak van vragen en problemen. Want weet je het zelf niet, dan weet iemand anders in het team het wel. In elk geval is het belangrijk dat docenten beseffen dat ze een belangrijke rol spelen in een studentenleven. Daarbij maakt het niet uit of ze allochtoon of autochtoon zijn – studenten denken niet in die termen; die zijn wat dat betreft al veel verder. Engagement, daar gaat het om. Dat engagement ontwikkelt zich in een divers team. En daar zitten nog meer voordelen aan: de veelkleurigheid, de verschillende mensen, de andere humor en de dynamiek zijn ook gewoon léuk. Het biedt een prettige omgeving waarin iedereen zich thuis voelt.
Structureel denken en werken
“Het bedrijfsleven is al vele stappen verder op het gebied van etnische diversiteit. Economisch kun je ook niet meer om allochtonen heen. Je hebt ze nodig om het werk te doen, maar ook om klanten te bereiken en het werk goed op die klanten af te stemmen. Unilever, TNT Post en de Rabobank zijn voorbeelden van organisaties die daar structureel over nadenken en aan werken. De overheid loopt daar een flink aantal stappen op achter. Hoewel ook daar al het één en ander gebeurt. Zo stond het jaarplan van de politie in het teken van diversiteit als bedrijfsissue. Maar het kan beter en dat geldt al helemaal voor het onderwijs. Dat is niet eenvoudig. Er moet al zo hard gewerkt worden en innovatie en creativiteit wordt door wetgeving behoorlijk aan banden gelegd. Ik vind dat scholen in elk geval de benodigde middelen en een eigen verantwoordelijkheid moeten krijgen.”
Veelzijdig talent met toegevoegde waarde
"De naam (H)erkend MultiTalent dekt precies de lading van waar het om draait in het actieplan. Het gaat niet alleen om etnisch talent maar om veelzijdig, meervoudig talent – toevallig ook met een andere culturele achtergrond. En het gaat niet alleen om het herkennen van dat talent. Pas als je mensen érkent in wie en wat ze zijn, als je ze érkent in hun variatie en diversiteit, dan erken je ook hun toegevoegde waarde. Of het actieplan effectief zal zijn, is afhankelijk van de agenda. De dialoog is gestart met de rondetafelbijeenkomsten en landelijke debatten. Maar dat is nog maar een heel bescheiden stap. Er moet meer gebeuren dan alleen maar zéggen hoe belangrijk het is. Met deze urgentie en op dit niveau is dat zelfs bijna een belediging. Er moet áctie ondernomen worden, met snel resultaat.”
Geen aantrekkelijk imago
“Als hbo-werkgevers biculturele talenten willen vinden, moeten ze specifiek zoeken. Via nieuwe wervingskanalen en andere netwerken. Maar nu ga ik voorbij aan de vraag die we misschien het eerst moeten stellen: willen allochtonen eigenlijk wel docent worden? Ik denk dat dat behoorlijk tegenvalt. Veel allochtonen zitten daarvoor nog niet in de juiste fase. Zij kiezen vooral voor economische en juridische studierichtingen. Dat is bekend en daar kun je veel in bereiken. Het onderwijs heeft geen aantrekkelijk imago voor allochtonen: geen goede arbeidsvoorwaarden en een weinig divers curriculum.
FORUM heeft in het verleden plannen gehad voor een mentorproject, gekoppeld aan de PABO. Dat is er toen niet van gekomen, het was te ambitieus. Maar daar kunnen we nog steeds iets mee. Dat lijkt me iets moois voor de agenda van (H)erkend MultiTalent: tien projecten bedenken om het hbo bekender en aantrekkelijker te maken voor multigetalenteerde docenten in spe.”
