Marleen Barth is sinds 2005 voorzitter van CNV Onderwijs. De eerste vrouwelijke voorzitter welteverstaan. Eerder werkte zij als verslaggever bij Dagblad Trouw en was ze lid van de Tweede Kamerfractie van de PvdA. Daarna was zij fractievoorzitter van de PvdA in de Provinciale Staten van Noord-Holland. Marleen Barth nam eind 2006 plaats in het Comité van Aanbeveling voor het actieplan (H)erkend Multitalent. “Multiculturele diversiteit vind ik een heel belangrijk thema. Voor het héle onderwijs overigens, niet alleen voor het hbo.”

Marleen Barth: “Inmiddels is 6% van de Nederlanders allochtoon, in tegenstelling tot maar 2% van het lerarenbestand. Dat is een groot gat, terwijl allochtone leerlingen juist in het onderwijs een rolmodel nodig hebben. Het onderwijs heeft een emanciperende functie. Dat was vroeger al zo voor de ‘arbeiderskinderen’, die zagen dat ze door een opleiding konden losbreken uit hun milieu. En dat geldt nu voor de multiculturele samenleving. Een etnisch divers personeelsbestand bereik je niet zomaar, daar is extra aandacht voor nodig. Daarom steun ik van harte het actieplan van het Zestor.”

Jip & Janneke en boerenkool

“Niet alleen voor studenten, ook voor onderwijsteams is het belangrijk dat er interculturele kracht wordt binnen gebracht. Zeker op scholen waar 100% witte middenklassekinderen zitten. Het is niet meer allemaal Jip & Janneke en boerenkool. Interculturele bagage inzetten moet gewoon worden. Ik ben zelf jarenlang voorzitter geweest van de Raad van Advies van Eutonos. Eutonos zet zich in voor het diverser maken van de samenstelling van schoolbesturen. We zijn van start gegaan in 2001, op 11 september nog wel. Het thema is er sinds die dag niet gemakkelijker op geworden. Des te meer reden om actief te werken aan beter begrip.”

Kleurrijk CNV?

“Ook ons eigen ledenbestand is helaas nog te weinig kleurrijk. De oorzaak is simpel: er werken nog steeds te weinig allochtonen in het onderwijs. Vorig jaar zijn bijvoorbeeld alle OALT-leerkrachten ontslagen; leraren die onderwijs geven in allochtone levende talen. Wij hebben hen als CNV Onderwijs actief bijgestaan, maar zijn hen nu als lid kwijt.

CNV Onderwijs heeft formeel een diversiteitsbeleid vastgelegd. Zo krijgt bij gelijke geschiktheid een allochtone kandidaat voorrang. Verder vragen we veel aandacht voor stageplekken voor allochtonen jongeren. En er zijn plannen voor een buddysysteem, waarbij bestuurders binnen CNV allochtone jongeren gaan coachen. Een heel mooi systeem, ik hoop echt dat het gaat lukken. De jongeren kunnen zich profileren via jouw netwerk. Tegelijkertijd word je zelf rechtstreeks gevoed met ervaringen van ‘de werkvloer’.

Succesvol McDonald’s

“Bij succesvol etnisch diversiteitsbeleid denk ik direct aan McDonald’s of Burger King. Zij lopen echt voorop. Het héle personeelsbestand is daar veelzijdig gekleurd en de organisatie draait als een geoliede machine. Daar kunnen we met z’n allen nog veel van leren.

Wat me opvalt is dat we bij CNV Onderwijs qua denkwijze al een heel eind op weg zijn. Zo is er onlangs een hele discussie gevoerd over de feestdagen. Ruilen we Tweede Pinksterdag in voor het Suikerfeest? Binnen het onderwijs is dat totaal geen punt meer! Daar wordt het Suikerfeest allang gevierd. Deze goede praktijk moeten we vooral verder uitdragen binnen het CNV.”

Hbo heeft eerste pluk

“Hoe kunnen hbo-werkgevers en ‘biculturele’ talenten elkaar nu beter vinden? Dat zou eigenlijk niet zo moeilijk moeten zijn: hbo-werkgevers hebben de eerste pluk! De leraren van de toekomst lopen nú rond op het hbo als student. Het aantal allochtone studenten is explosief gestegen. Een gouden kans – pak hen bij de kladden en investeer erin! Hogescholen moeten op zoek naar manieren om het talent dat als student binnenkomt aan zich te binden.”

Link naar de werkvloer

“Wat ontzettend belangrijk is voor het actieplan: maak een link met de werkvloer. Maak het onderwerp dáár bespreekbaar. Ga niet alleen voor bewustwording en voorlichting, maar ga het gesprek aan met P&O-ers en docenten. In plaats van de vraag ‘Waarom culturele diversiteit?’, kun je ook nadenken over ‘Waarom niet?’. De vraag moet continu zijn: zijn we alert genoeg? Je kunt sleutelpersonen inzetten die dit steeds weer onder de aandacht brengen. Denk eens aan ambassadeurs in het management, in de Medezeggenschapsraad en de personeelskamer. Of een buddysysteem.”

Benut talent

“Mijn eigen ervaring is dat veel autochtone Nederlands er nog steeds niet aan gewend zijn dat allochtone Nederlanders hoogopgeleid kunnen zijn. Breek op de werkvloer door die barrière heen, anders doe je je eigen organisatie tekort. Het gaat hier over talent dat je mist in je organisatie in plaats van ‘goed sociaal bezig zijn’. De titel van het actieplan dekt de lading heel mooi: het gaat om herkennen én erkennen. Je moet het talent überhaupt zien staan. Een valkuil voor het hbo is denken dat het allemaal wel vanzelf zal gaan. Maar de vrouwenemancipatie heeft het ons al geleerd – het gaat níet vanzelf! Het onderwerp vergt continu onze aandacht, zeker in het huidige klimaat.

Tot slot: in het kader van het actieplan van Zestor vindt een aantal ontmoetingen plaats om over het onderwerp te discussiëren. Mijn tip: laat vooral een allochtoon bedrijf de catering verzorgen – het eten is dan zó lekker dat het allemaal goedkomt!”