“Identiteit is afhankelijk van de positie waarin je verkeert. Mijn imago heb ik niet zelf in de hand. Maar mijn zelfbeeld wel.”

- Sharog Heshmat Manesh, juryrapport Challenging Diversity Award 2009

Passie voor de nieuwe generatie

Sharog Heshmat Manesh heeft zijn wortels in Iran, waar hij is opgegroeid in een intellectueel middenklasse milieu met veel kunst en cultuur. Rond de leeftijd van zestien jaar werd Sharog politiek activist, wat problemen veroorzaakte en uiteindelijk leidde tot zijn migratie naar Nederland. Hier heeft Sharog Filosofie en Sociologie gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam, waarna hij als consulent van kunst en cultuur bij welzijnsorganisaties aan de slag ging. Als programmeur bij het Filmmuseum in Amsterdam, coördinator van kunstenaarsgezelschap Multiplex en zelfstandig ondernemer heeft Sharog zich op verschillende manieren met kunst en cultuur bezig gehouden. Dat leidde tot contacten in het onderwijs. “In al die jaren dat ik bezig was in die culturele sector heb ik als gastdocent colleges gegeven op hogescholen en universiteiten en onderzoek gedaan. Eigenlijk had ik de wens om op een hoger onderwijsinstelling werkzaam te zijn. Door de colleges heb ik zoveel mensen leren kennen, waardoor ik uiteindelijk bij de Hogeschool van Amsterdam aan de slag kon.” Een carrière in het onderwijs was voor Sharog dan ook een bewuste keuze. “Ik vind het leuk om te doen en ik vind het ook belangrijk om me bezig te houden met de nieuwe generatie en om met jongeren samen te werken.”

De vorm is anders, maar de inhoud is hetzelfde

Het belangrijkste onderdeel van zijn werk vindt Sharog de studenten en de cultuuroverdracht. “De basisfunctie van het onderwijs is de cultuuroverdracht van de oudere generatie naar de jongere generatie. Dat moet op een soepele manier plaatsvinden. Ik moet niet iets willen, maar gewoon zien wat jongeren interesseert en daarin aansluiting zoeken bij wat ik voor hen goed vind.”

Volgens Sharog verandert cultuur in principe niet, elke generatie heeft een eigen cultuur en eigen belevenissen. Maar maar de beleving verandert wel: “Cultuur ontstaat door de beleving van de mens. De jongere generatie beleeft cultuur anders dan mijn generatie. Als een individu of een gemeenschap er belang bij heeft, neemt het een deel van de cultuur van de ander over. Door culturele invloeden ontstaan nieuwe culturen. Culturen veranderen als ze er belang bij hebben. Het geeft je bescherming of juist een blokkade om iets anders te bereiken. Dat is ook afhankelijk van de situatie. Dat zie ik ook bij de studenten, die vooral bezig zijn met sociale media. Heel veel veranderingen vinden plaats dankzij de sociale media. Vroeger moest ik veel netwerken met vakbonden en activisten om een demonstratie voor elkaar te krijgen. Maar nu laat de nieuwe generatie op andere manieren haar sociale stem horen. De vorm en de middelen zijn anders, maar de inhoud is hetzelfde. Ik heb minder aansluiting met die nieuwe vorm van middelen, maar ik zie wel een cultuurverschil. Is dat een probleem? Nee. Als ik in de weg sta, word ik opzij gezet. Maar als ik naast hen sta, ga ik met hen mee en geven ze mij ook ruimte. Culturen in wezen veranderen niet. Maar culturen in relatie tot anderen en de machtsverhoudingen en belangen die meespelen wel.”

Diploma-uitreiking is het mooiste moment

Interactie met studenten is voor Sharog een belangrijk element in zijn werk. De voldoening op het moment dat de studenten hun studie succesvol afronden is dan ook groot. “De diploma-uitreiking vind ik het mooiste moment van het jaar. Dan moet ik een praatje houden over de studenten voor alle trotse familieleden. Ik vind het leuk om de studenten zelf te citeren en in zo’n citaat de essentie van hun ontwikkeling mee te geven. Daarmee toon ik ook aan welke kwaliteiten ik zie in de student. Op zo’n moment wil ik de kracht van de studenten zelf naar voren laten komen.”

De kracht van je eigen verhaal

Sharogs werkwijze in en visie op het onderwijs leidde niet alleen tot zijn nominatie voor de Challenging Diversity Award in 2009, maar ook tot de uiteindelijk ontvangst ervan. “Ik was heel blij dat ik was genomineerd en had niet gedacht dat ik zou winnen, want de andere genomineerden hadden een enorme staat van dienst omtrent diversiteit. Maar ik denk dat ik mij onderscheid door mijn eigen verhaal. Alle methodieken en wijsheden die ontwikkeld zijn op het gebied van diversiteit zijn niet van recente geschiedenis. Wat altijd centraal stond voor mij en wat ik van kleins af aan heb geleerd is: wat is jouw eigen verhaal? Met mijn verhaal kan ik mij verhouden tot de persoon tegenover mij. Ik ben niet bang om mijn verhaal te vertellen. In dat verhaal zit kennis, kunst, cultuur, filosofie, sociologie en ook diversiteit is daar onderdeel van.”

Diversiteit is zelfarticulatie

Voor Sharog betekent diversiteit het ontwikkelen van je eigen verhaal: “Het gaat om zelfarticulatie, zelfidentiteit, zelfregulering. Ook al sta je in relatie tot anderen, de ik-figuur is heel belangrijk. De vraag ‘hoe verhoud ik mij tot de ander’ gaat langs de individuele en collectieve lijn. Daarin maak ik mezelf niet afhankelijk van een ideologie of politieke correctheid. Ik ben sociaal, maar vraag eigenlijk op mijn manier om ruimte te krijgen in de samenleving zoals ik zou willen zijn. Daarbij trek ik me niets aan van gezag of andere dingen die in een hiërarchie betekenis hebben. Maar ik hou ook rekening met anderen. Ik wil niet onderwerp zijn van politieke vertegenwoordigers. Ik wil onderwerp zijn van mij in relatie tot jou.”

Het gaat niet om voorkeursbeleid, maar om kwaliteit

Sharog zet de discussie voort als het gaat om diversiteit op de werkvloer. “Er is een algemeen probleem met diversiteitsbeleid als het gaat om personeel. Vaak leidt de uitvoering van diversiteitsbeleid tot het binnenhalen van mensen, omdat ze allochtoon zijn. Maar als je dat niet doet, gebeurt er ook niets. Bij sommige organisaties gaat het vanzelf, omdat de managers op zoek zijn naar kwaliteiten. Zij zien diversiteit als kwaliteit, niet als voorkeursbeleid. Dat soort managers zitten niet de hele tijd te vergaderen over hoe ze diversiteit moeten aanpakken. Ze doen het gewoon. Diversiteitsbeleid betekent te vaak nog een discussie over visievorming. Maar als je praat over het binnenhalen van verschillende kwaliteiten, dan is diversiteit geïnternaliseerd. Het is geen theorie of beschouwing. Diversiteit is een realiteit.”

Sharog Heshmat Manesh (1962) is docent en onderzoeker aan de Hogeschool van Amsterdam en begeleidt zowel allochtone als autochtone studenten. In zijn colleges zet Sharog een duidelijke lijn uit in het behandelen van sociaal-maatschappelijke thema's, waarbij hij de belevingswereld van de niet-westerse allochtoon belicht. Ook belicht hij de culturele achtergronden van deze groep. Dit doet hij door niet alleen gebruik te maken van de verschillen, maar ook door het benadrukken van de overeenkomsten.