“Alle mensen zijn in wezen uniek en bijzonder. Alleen omstandigheden en contexten kunnen verschillen en vereisen soms extra aandacht, wil je iedereen gelijke kansen kunnen geven.”

- Hilde van Schaeren, Juryrapport Challenging Diversity Award 2009

Diversiteit in maatschappelijk werk

Hilde van Schaeren werkt sinds 1992 bij de Hogeschool Zuyd, waar ze begon bij de tolk/vertaleropleiding. In 2000 stapte ze over naar de faculteit Social Work, waar ze deze transfer combineerde met een opleiding “Interculturalisatie van zorg en dienstverlening” onder leiding van professor David Ingleby en dr. Sander Kramer (Universiteit Utrecht). “Ik zag in mijn werk als tolk/vertaler dat taal en cultuur erg verweven zijn. Wil je iemand echt begrijpen, dan is letterlijk vertalen ontoereikend. Oog hebben voor culturele factoren en kunnen aanvoelen wat iemand echt bedoelt zijn essentieel in communicatie. Dit geldt voor tolk/en vertaalopdrachten, maar ook voor andere professionals.”

Hilde heeft vanuit dit gedachtegoed binnen de Hogeschool Zuyd samen met haar collega drs. Marijke Sniekers de minor Culturele Diversiteit opgezet. De minor beslaat theoretische concepten; multiculturele samenleving, rechtspositie, beeldvorming, inburgering; interculturele communicatie en interculturele interventies. “Dat was in die tijd toch een nieuwe richting in het denken over hoe professionals als maatschappelijk werkers, sociaal pedagogen en cultureel maatschappelijk agogen om zouden kunnen gaan met diversiteit. En dan vanuit het kader dat er een bewustwording op gang wordt gezet over de impact van dominant denken op minderheden en de validiteit van het gehanteerde instrumentarium op mensen met andere culturele achtergronden. Wat vinden we normaal en abnormaal, wat gezond en ongezond? Kunnen we wat wij ‘normaal’ vinden opleggen aan anderen?”   Inmiddels is er een netwerk “ Gelijke Kansonderwijs” opgezet en krijgen nieuwe docenten een snelcursus om vormen van uitsluiting binnen de onderwijsgroep te kunnen traceren en verhelpen.

Reflecteren in plaats van beleren

Hilde weet zich  met haar Vlaams accent en Oekraïense achtergrond zodanig op te stellen, dat er een reflectiemoment ontstaat: “Diversiteit brengt mogelijkheden mee om ruimer te denken en te kijken. Het biedt de gelegenheid om je eigen handelen en denken te relativeren. Ik heb geleerd om me in mijn verhaal niet als actor op te stellen, maar als toeschouwer. Ik kom niet met het wijsvingertje zeggen wat er mis is, maar stel vragen en probeer reflectie te stimuleren.”

Erkenning motiveert

Met deze inspanningen is het niet verwonderlijk dat Hilde uiteindelijk is genomineerd voor de Challenging Diversity Award 2009. Hoewel ze het vooral belangrijk vindt om studenten in het zonnetje te zetten, beseft ze dat ook professionals een stimulans kunnen gebruiken. “De eerste kartrekkers van dit thema geven vaak aan dat ze, ondanks het feit dat ze er al heel lang mee bezig zijn, altijd dezelfde hindernissen tegenkomen. Soms lijkt het alsof er niets verandert. Dan is het wel goed dat er prijzen worden uitgereikt aan mensen die zich inspannen voor dit thema. Want inderdaad, als we het verkeerd brengen, krijgen we heel veel negatieve reacties. De prijs draagt wat dat betreft bij aan draagvlak binnen de instelling. Het motiveert ook om verder te gaan en het bevestigt het belang van wat je doet.”

Persoonlijke ontwikkeling is de winst

Ondanks het feit dat diversiteit soms een moeilijk thema blijkt, blijft Hilde genieten van haar werk met de studenten: “Als ik zie dat studenten groeien, zowel individueel als collectief, en zij kunnen uiten waar ze barrières ondervinden, zodat ze er iets aan kunnen doen, dan vind ik dat een enorme winst.” Inmiddels is het gedachtegoed van de minor ingebed in het reguliere programma van de faculteit Social Work. “We werken samen in teams, met steun van Ellen Laeven (directie) en vele collega’s zoals Ankie Hendrix, Leo Montis, Maja Ročak, Chantal van Lieshout, Marie Sofie Linssen, Jhoy Dassen en vele anderen. Samen proberen we het diversiteitsdenken structureel over te dragen.”

Interculturele communicatie

Door alle ervaringen, zowel negatief maar vooral positief, blijft Hilde zich inzetten voor de boodschap die zij wilt verspreiden: “Culturele diversiteit is nodig om vooruit te komen. Mensen groeien als er nieuwsgierigheid, respect en vertrouwen is in elkaar. Het instrument hierbij is focussen op betere interculturele communicatie. Op dit ogenblik kijken we dan ook naar hoe we barrières kunnen opheffen door onze aandacht te richten op interculturele interacties. Dit doen we in Europees verband binnen het kader van BRIDGE-IT (Be Relevant to Intercultural Diversity new Generation in Europe – Integration team).”

Hilde van Schaeren (1958) is de inspirator en kartrekker van de minor Culturele Diversiteit. In 2008 kreeg de minor het kwaliteitsoormerk van Hogeschool Zuyd minor. Hilde staat ervoor om breed binnen de Hogeschool Zuyd mensen te motiveren om draagvlak te creëren voor het scheppen van een goed leerklimaat voor alle studenten. Zij is vanaf het begin betrokken geweest bij het project MIDAS om docenten van verschillende faculteiten continue te attenderen op de noodzaak van het vroegtijdig signaleren van mogelijke knelpunten bij niet-westerse allochtone studenten die de studievoortgang kunnen belemmeren. Momenteel is Hilde onder andere betrokken bij het internationale BRIDGE-IT project. Kijk voor meer informatie op http://bridge-it.communicationproject.eu/ThePlatform.htm